ŞAMANİZM KÖKENLİ 20 TÜRK ADETİ

Ana Sayfa » Köşe Yazarları » ŞAMANİZM KÖKENLİ 20 TÜRK ADETİ
Paylaş
Tarih : 10 Temmuz 2020 - 12:51

Bugün de biraz olsun şu Korona Günlerimizden biraz uzaklaşalım istedim.
Çünkü güncel konuların rüzgârında savrulup durmanın zaman zaman insanları karamsar kıldığına inanıyorum.
Bugün istiyorum ki bazen bilerek bazen de bilmeyerek, neden, nasıl ve niçin sorularını sormadan uyguladığımız adetlerimize bir pencere açmak istiyorum.
Sizleri; sosyal medya sayfasıyla insanlığa, yaşama ve hayata dair paylaşımlarıyla dikkat çeken uzaktaki hemşerimiz Arkan Süar’ın Türk Adetleri konulu bir paylaşımıyla baş başa bırakmak istiyorum.
***
ŞAMANİZM KÖKENLİ 20 TÜRK ADETİ
1. KURŞUN DÖKMEK..
Kurşun dökme âdeti de Şamanizm geleneklerindendir. Şamanizm’de buna “kut dökme” denir. Kötü ruhlardan birinin çaldığı kutuyu “talih, saadet unsurunu” geri döndürmek için yapılan bir sihri ayindir.
2. KIRMIZI KURDELE..
Gelinliğin üzerine bağlanan kırmızı kurdeleler, nişan törenlerinde yüzüklere bağlanan kırmızı kurdeleler, okumaya yeni geçmiş çocukların yakasına takılan kırmızı kurdeleler; hep uğuru ve kısmeti temsil eder. Ayrıca kötü ruhların şerrinden korunma sağladığına inanılır.
3. MEZAR TAŞLARI..
Günümüzde toplumda ulu kabul edilen kimselerin ölümlerinden sonra ruhlarından medet ummak ve mezarlarının kutsanışı şaman geleneğin devamıdır.
Mezarlara taş dikilmesi ve bu taşın sanat eseri haline getirilecek kadar süslenmesi islam coğrafyasında sadece Anadolu’da görülmektedir.
4. DİLEK TUTMAK..
Dile tutmak da Şamanizm kökenli bir davranış şeklidir. Tabiat ruhlarının dileklerin gerçekleşmesine aracılık ettiğine inanılır.
5. NAZAR İNANCIMIZ..
Anadolu’da halk arasında “nazar” olgusu çok yaygın bir inanıştır.
Bazı insanların olağan dışı özellikleri olduğu ve bakışlarının karşılarındaki kimselere rahatsızlık verdiğine, kötülük getirdiğine inanılır. Bunun önüne geçmek için “nazar boncuğu” “deve boncuğu” “göz boncuğu” vb. Takılır. Bu inanış da Şamanizm’den kalmadır.
6.KULLANDIĞIMIZ Kilim MOTİFLERİ..
Eski Türklerde bir şamanın giysisine yılan, akrep, çıyan, kunduz gibi yabani hayvan şekilleri çizmesinin, bu hayvanları topluluğun yaşam alanlarından uzak tutmaya yardımcı olduğuna inanılır.
Günümüzde Anadolu’da Türkmen köylerinde dokunan halı, kilim, örtü ve perdelere işlenen desenler, giysiler üzerinde kullanılan motifler bu inanıştan kaynaklanır.
7.MEVLİT ve İLAHİLER..
Şamanlar ayinlerinde davul ve kopuz kullanmışlardır. Müziksiz hayatın ve ayinlerin değişilmez bir parçasıdır. Oysa İslam dininde Kuran’ın müzikle okunması kesinlikle günahtır. Şaman geleneğinin devamı olarak Anadolu’da Hz.Muhammed’in Hz.Ali’nin hayatları müzikle okunmaktadır
Mevlit ve ilahiler sadece Anadolu’da uygulanan müzikli anlatımlardır. İslam dininde ölünün ardından mevlit merasimi diye bir uygulama yoktur.
Osmanlı tarihinde ilk mevlit, 1409–10 yıllarında Bursalı bir fırıncı ustası olan Süleyman Çelebi tarafından yazılmıştır.
8. SU İÇERKEN KAFAYI TUTMA..
Bu da bir şaman geleneği kalıntısıdır. Şöyle ki, su içerken insan akli başından kaçabilir diye kafa elle tutulurmuş.
9.MEZARDAKİ KÜÇÜK SULUKLAR.
Mezarların ayakucunda bulunan küçük suluklar; ruhların susadıkları zaman kalkıp oradan su içmeleri inancına dayanır. Ayrıca kuşların, böceklerin o suluklardan su içmesinin, ölmüş kişinin ruhuna fayda edeceğine inanılır.
Not: şaman kültüründe, ayinlerde kullanılan yardımcı ruhlar, kuş biçiminde tasvir edilmişlerdir. Kuş biçiminde düşünülen bu ruhlar şamanlara, gökyüzüne yapacakları yolculukta yardımcı olmaktadır.
10.YUKARDA ALLAH VAR..
Tengrizm inancından kalmıştır. Bu anlayıştan dolayı dua ya da işaret ederken eller gökyüzüne açılır.
11.SAĞ AYAK..
Kapıdan çıkarken sağ ayağın önde olması da şaman kültüründen kalma bir ritüeldir. Sol ayakla geçmenin kişiye uğursuzluk getireceğine inanılır.
12.SU DÖKEREK UĞURLAMA..
Şaman kültüründeki suyun kutsallığı olgusunun doğurduğu adettir. Su berekettir, kutsaldır. “su gibi çabuk dön, ak geri gel, ak çabuk, kazasız belasız git” demek için su dökülür gidenin arkasından.
13.TÜRBELERE.. AĞAÇLARA..ÇALILARA BEZ BAĞLAMA..
Şamanizm inancında dilek dileme şekli. Küçük kumaş parçaları genel olarak ağaçlara çok önem verildiğinden ve yaşamın sembolü kabul edildiğinden ve yaşam üzerinde muazzam etkileri olduğu düşünüldüğünden, bunların dallarına bağlanır ve dileğin gerçekleşmesi beklenir.
Günümüz Türkiye’sinde bu eski gelenek halen devam etmektedir. Temelinde ise doğadaki her varlığın bir ruhu olduğu inancı yatmaktadır.
14. TAHTAYA VURMA
Eski Türkler göçebe oldukları için, daha önce girmedikleri ormanlara girerken, ormandaki kötü ruhları kovmak için ağaçlara vurup bağırarak gürültü çıkarırlarmış. Bu davranış aynı zamanda doğa ruhlarına kötü olayları haber verip, onlardan korunma dilemek amaçlıdır. Tahtaya vurma adeti, sadece Türk kültüründe değil bir çok Avrupa kültüründe de vardır.
15.ÖLÜLERİN ARDINDAN BELİRLİ ARALIKLARLA TOPLANMA..
Birisi öldükten sonra evinde toplanıp dua okumak, bu toplanma işini 7, 21, 40 günde bir tekrarlamak gibi eylemler de şaman kültüründen kalmadır.
Eski Türk inanışına göre ruh fiziki bedenini 40 gün sonra terk etmektedir. Vefat edenin “40’ın çıkması” deyimi vardır. Şamanizm’de ölen kişinin ruhu evi terk etsin, göğe yolculuğuna başlasın, öteki ruhlar doluşmasın diye insanlar ölen kişinin evinde toplanıp ayin yapar, yas tutarlar.
16.ÇOCUKLARA Doğadan ESİNLENEN İSİMLER KOYMA..
Orta Asya toplulukları (Eski Türkler) doğada bazı gizli kuvvetlerin varlığına inanmışlardır. Tabiat güçlerine itikad, hemen hemen bütün halk dinlerinde mevcuttur. Fiziki çevrede bulunan dağ, deniz, ırmak, ateş, fırtına, gök gürültüsü, ay, güneş, yıldızlar gibi tabiat şekillerine ve olaylarına karşı hayret ve korkuyla karışık bir saygı hissi eskiden beri olmuştur. Çocuklarımıza verdiğimiz isimlerin birçoğu da bu derin bağlardan kaynaklanmaktadır.
17. AY DEDE..
Eskiden, Şamanist Türkler, ayın “Koruyucu/Sahip Ruhu”na, “Ay Ata” ya da Ay Dede derlerdi.
Onların orta Asya’dan Anadolu’ya göçen kısmı, hala çocuklarına ayı gösterip “Ay Dede” derler, binlerce yıl önce şamanların yaptığı gibi.
18.AKDENİZ.. KARADENİZ..
Şamanist dönemde, Türkler için her yönün bir renk simgesi vardı. Kuzeyin simgesi kara, Batı’nın simgesi ak renkti. Bu yüzden kuzeyimizdeki denizin adı Karadeniz, batımızdaki denizin adı “Akdeniz”dir.
Not: Akdeniz’in Yunanistan ile Anadolu arasındaki uzantısına “ege” demek çok yakın bir dönemde ortaya çıkmıştır. Atatürk’ün “ordular ilk hedefiniz Akdenizdir” dediği deniz, Ege’dir.
19.KÖPEK ULUMASININ UĞURSUZ SAYILMASI..
Şamanizm’de köpek bir ruhun yaklaştığını uzaktan acı ulumayla haber verebilmektedir. Sıradan bir kişinin bu ruhu görmesi; onun pek yakında öleceğine işaret sayılır.
Anadolu’nun kimi yerlerinde köpek uluması uğursuz sayılmaktadır. Köpeklerin bazı olayları önceden algıladıklarına ve bunu uluyarak anlattıklarına inanılır.
20. AL BASMA İNANCI..
Al basan denilen görünmez bir kadına inanmak ve çocuğa sarı örtü kendine de metal iğne takmak.

Etiketler :

SPONSOR REKLAMLAR

BENZER HABERLER

KORONA GÜNLERİMİZ 67

Ne yazık ki KOVID-19, Türkiye’nin sıcak gündeminin ilk sırasındaki yerini korumaya devam ediyor.Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu üyelerinin

KORONA GÜNLERİMİZ 66

Bugün şöyle gözlerimizi kapatıp 11 Mart’tan günümüze dek geçen zamanı bir düşünelim istiyorum. Ne dersiniz?Büyüklerimizin dediği

KORONA GÜNLERİMİZ 65

Tüm dünya ülkeleriyle birlikte verdiğimiz KOVID-19 mücadelesinde 11 Mart 2020 tarihinden bu yana tüm kazanımlarımızı neredeyse kaybettik.Sokağa